Przemoc rówieśnicza w szkole dotyka też  dziecko neuroróżnorodne

Miniony Tydzień Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej przyniósł ważny czas na refleksję nad bezpieczeństwem naszych dzieci. Przemoc rówieśnicza w szkole rzadko przypomina dziś wyłącznie widowiskowe konflikty z korytarza, ponieważ najczęściej przybiera formy utajone, ciche i trudne do zauważenia dla nauczycieli. Na to dyskretne wykluczenie najbardziej narażone są dzieci neuroróżnorodne – uczniowie w spektrum autyzmu oraz z ADHD. W Centrum Milowe Kroki wiemy, że brak widocznych siniaków nie oznacza braku głębokich ran, dlatego warto naukowo i empatycznie przyjrzeć się temu problemowi.

„To tylko żart” Badania nad przemocą relacyjną i psychiczną

Wielu rodziców żyje w przekonaniu, że agresja ogranicza się do popychania czy wyzwisk. Pionier badań nad zjawiskiem bullyingu, prof. Dan Olweus, w swoich pracach jednoznacznie wykazał, że przemoc relacyjna (społeczna) niesie ze sobą równie dewastujące skutki dla psychiki dziecka.

Zjawisko to obejmuje:

• Celowe wykluczanie z grupy: ignorowanie na przerwach, niezapraszanie na urodziny, unikanie podczas prac w parach.

• Wyśmiewanie odmienności: przedrzeźnianie stymulacji (ruchów autoregulacyjnych), nietypowych pasji lub reakcji sensorycznych wynikających z autyzmu czy ADHD.

• Krzywdzące mikroagresje: usprawiedliwianie raniących uwag słynnym zdaniem „przecież to tylko żart!”.

• Cyberprzemoc 24/7: hejt w grupach na komunikatorach, niechciane zdjęcia, które sprawiają, że dom przestaje być dla dziecka bezpieczną przystanią.

Badania opublikowane w Journal of Autism and Developmental Disorders wskazują, że dzieci ze spektrum autyzmu doświadczają przemocy rówieśniczej niemal trzykrotnie częściej niż ich neurotypowi rówieśnicy.

Efekt „Gra w Zarazę” – lekcja z filmu Cudowny Chłopak i Stranger Things

Aby lepiej zrozumieć izolację, jakiej doświadcza uczeń neuroróżnorodny, wystarczy przypomnieć sobie kultowy film Cudowny Chłopak (Wonder). Główny bohater, Auggie Pullman, zmaga się w szkole z cichym ostracyzmem. Rówieśnicy wymyślają okrutną „grę w zarazę” – dotknięcie Auggiego bez natychmiastowego umycia rąk oznacza „zakażenie”.

Podobne mechanizmy zachodzą w klasach, gdy dziecko z ADHD reaguje zbyt impulsywnie lub gdy uczeń z autyzmem potrzebuje chwili wyciszenia. Dzieci intuicyjnie wykluczają kolegę, którego zachowanie wykracza poza znany im schemat. W serialu Stranger Things wierność i akceptacja paczki przyjaciół ratuje Willa i Dustina przed hejtem ze strony szkolnych dręczycieli, ponieważ poczucie przynależności tworzy najsilniejszą tarczę ochronną.

Szkoła jako bezpieczna przestrzeń, jak pomagamy w Centrum Milowe Kroki

Szkoła powinna być miejscem, w którym różnorodność jest rozumiana jako wartość, a nie powód do stygmatyzacji. Jeśli Twój uczeń wraca z zajęć przygnębiony, nagle odmawia chodzenia do szkoły lub zamyka się w sobie, nie bagatelizuj tych sygnałów.

W Centrum Terapii Milowe Kroki oferujemy profesjonalne wsparcie dla dzieci doświadczających trudności w grupie:

1. Trening Umiejętności Społecznych (TUS): małe, bezpieczne grupy, w których dziecko uczy się stawiać granice i budować satysfakcjonujące relacje.

2. Konsultacje psychologiczne i diagnoza: pomagamy zrozumieć przyczyny trudności rówieśniczych oraz przepracować traumę wykluczenia.

3. Wsparcie dla rodziców: dajemy konkretne narzędzia do rozmowy ze szkołą oraz wskazówki, jak wzmacniać poczucie własnej wartości u dziecka.

Czy w szkole Twojego dziecka obchodzono Tydzień Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej? Niezależnie od szkolnych inicjatyw, pamiętaj – nie musisz mierzyć się z tym problemem w samotności.